Itanong Sa Kangkong

-Re?

 

Pero nakatingin pa rin siya sa salamin. Pilit pinagpapantay ang linya ng hati ng kanyang buhok sa gitna. Makailang-ulit na rin niyang pinahiran ng pomada ang kanyang buhok.

 

-Re!

-Po?

-Ihatid mo nga itong gulay sa Inang mo. Mag-aala-una na. Madali ka’t matao na run.

-Opo.

 

Inilagay na niya ang suklay sa tukador ng kanyang Inang at sa huling pagkakataon, sinipat niya ang buhok. Sabay tingin sa larawan ng limang lalaking Briton na ginupit niya sa tabloid.

 

-Bagay kaya sa’kin ‘tong kulay na ‘to?

-Re! Ano ba?

-D’yan na po, ‘Tang.

 

Itinaas niya ang kanyang parehong manggas, binuhat ang isang basket ng labanos at talong at ipinatong sa kanyang kanang balikat.

 

– Umuwi ka agad ha? Baka makipag-haragan ka na naman. Karami nang k’wan sa tuhod mo.

 

Ipinagpatuloy na lamang niya ang paglalakad na nasa ganoong postura. Ang basket na kanyang binubuhat niya ay halos kalahati ng haba ng kanyang biyas na nagkakalaman na. Nakadaragdag pa sa bigat nito ang paakyat-baba na kalsada ng kanilang nayon. Ngunit mas nakakahapo ang paghigop ng init ng araw sa kanyang gatiting na lakas kaysa sa distansya ng pupuntahang pamilihang bayan.

 

Nang makarating sa bayan, agad siyang dumiretso sa bilihan ng mga libro. Katulad ng nakagawian niya matapos ang klase, binubuklat niya ang mga pahina ng magasin na nakahilera sa labas ng tindahan. Pagkalapag ng basket, dinampot niya agad ang isang magasin na may larawan ng lalaking may mala-batong braso at kalamnan sa unang pahina. Tinignan niya ang postura nito, ang kanyang hubog.

 

Sabay tinaas ulit ng bumabang kanang manggas at pinindot-pindot ang kanyang bisig. Napangiti siya. Tiniklop niya ang kanang bisig paitaas. Pakiramdam niya, mas tumigas ito kaysa sa dati.

Mabigat nga ang kanyang dala. Pero hindi bale na.

 

-Huy! Ikaw d’yan! Alis!

 

Dali-dali niyang inilapag ang hawak na magasin sa iba pang nakasalansan at agad na binuhat ang dalang basket. Sa labis na pagka-aligaga, tumuwad nang bahagya ang basket at nalaglag ang isang piraso ng labanos. Sabay kumaripas siya ng takbo.

Hingal-kabayo siyang nakarating sa pamilihang bayan. Pero bago pa man siya makarating sa palengke, napansin agad niya ang ingay sa likuran ng pampublikong pagamutan. Nakita niyang may malalaking tolda sa likod, at may tabing na puting tela na nagsisilbing kurtina ng tolda.

Ngunit hindi na niya pinagkaabalahang basahin pa ang tarpaulin sa harap ng bintana ng pagamutan dahil sa haba ng nakasulat dito.

Habang papalapit siya nang papalapit sa tolda, unti-unti siyang nakarinig ng mga iyak.

Palibhasa’y nasa apat na talampakan lamang, at sa dami ng tao roon, pinili na lamang niyang sumilip sa ilalim ng nakatabing na puting tela. Wala siyang ibang makita kundi doktor, ang kaklase na si Botong na sa unang pagkakataon ay nakita niyang takot na takot, at isang ubaning lalaki na sa palagay niya’y tatay nito, na naiinis na at tila gusto nang dagukan ang anak.

 

– Oy, ano’ng ginagawa mo d’yan? Tsaka, bakit ganyan na ang gupit mo?

 

Hindi siya pwedeng magkamali. Kilala niya ang boses na iyon. ‘Yun ang una niyang narinig nang samahan siya ng kaklase sa klinika ng kanilang paaralan nang minsang pumapasok siya na walang kinakain na miski ano. Naulit ng ilang beses ang pagpunta niya sa klinika; sa mga sumunod niyang pagbisita ay nagkukunwari na lamang siyang sinisikmura.

 

– Ay, kwan po, hello Ma’am. Ah, kwan po, mainit ho kasi.

 

 Natawa ang nars sa kanyang harap. Napangiti siya nang makita ang maganda nitong ngipin at  nang ngumiti rin ang mga mata nito. Sinilip niya rin sa kanang bahagi ng pisngi nito upang makita ang maliit na guhit na lumalabas sa gilid ng bibig nito sa tuwing ito’y tumatawa.

 

– Ikaw talaga. Pero bagay sa’yo.

 

Sa narinig ay tila kumislot ang kanyang dibdib.

 

– Sa’n ka na papunta?

– Sa.. sa.. pal.. palengke po. Dalhin ko po kay ‘Nang.

 

Bukod sa pagkautal ay naramdaman niya ang panlalamig ng kanyang palad. Namamawis rin ang kanyang batok, ngunt hindi dahil sa init ng panahon.

 

– O s’ya. sige. Pumunta ka na roon at baka ka makagalitan pa. Ingat ka sa pagtawid ha?

 

Ang kaninang mabigat na buslo ay tila lalo pang bumigat, kaya inilipat niya ito sa kaliwang balikat. Ang naipon niyang lakas ay gusto niyang sagarin. Baka sakaling hindi lang buhok niya ang mapansin.

Lumakad na siya paalis. Mabigat nga ang kanyang dala. Pero hindi bale na.

 

Huminto siya sa paglalakad para lingunin ang kaninang kausap ngunit nakatalikod na ito habang kausap ng isang doktor.  Ibinaba niya ang basket, may ilang segundo siyang nakatingin sa nakapusod nitong buhok at sa hubog ng katawan, nang bigla itong umaktong lilingon. Bigla niyang ipinihit ang katawan paharap at parang tuod lamang na nakatayo, pagkunwa’y nakatingin sa malayo, hanggang sa makita niya sa gilid ng kanyang mata ang dala-dalang basket.

Pakiramdam niya, sa mga oras na iyon ay hindi siya naglalakad. Lumulutang ata ang kanyang paa. Pasimple siyang sumilip sa malaking salamin na binebenta sa gilid ng kalsada. Tinignan niya ang kanyang pisngi kung namumula.

Namumula nga. Iniisip niya na sana’y hindi napansin ng kausap niya kanina.

 

Tinungo niya ang palengke hanggang sa makarating sa pwesto ng kanyang ina sa gulayan. Iniabot sa kanya ang dalawang bungkos ng kangkong. Ibinaba na niya ang dalang basket. Namimintig ang pareho niyang braso. Hindi bale na.

– Iuwi mo ito sa Tatang mo ha?

Hinawakan niya sa tig-isang kamay ang mga kangkong. Nagdidilim ang langit. Sana’y huwag umulan.

Pasipul-sipol lamang siya sa paglalakad. Tila wala pa rin sa sarili. Walang ibang nasa isip kundi ang ilang minutong pakikipag-usap sa nars ng kanilang eskuwelahan.

Muli siyang napadaan sa pagamutang bayan. Nakita niyang muli si Botong na tila naiiyak, nakahawak sa braso ng kanyang ama habang nakasuot ng malaking salawal na abot-tuhod ang pundya.

Imbis na maawa, ay mahina siyang tumawa sa kaklase habang naglalakad pauwi. Kilala kasing makulit at matapang si Botong. Tatlong taon ang tanda nito sa kanilang magkakakaklase. Mas malaki nga sa kanya si Botong, ngunit naniniwala na siya ngayon na mas tigasin siya kaysa rito. Di pa man niya nakikita o nararanasan ang iniiyak ngayon ng kaeskuwela, naniniwala siya sa sinabi ng albularyong si Mang Poncio at ng kanyang tiyuhin na kagat lamang daw ito ng langgam. Hantik na langgam. Ang hagupit ng patpat ng kanyang Tatang ang alam niyang pinakamasakit sa lahat.  Ilang beses na siyang nakagat ng hantik sa tuwing umaakyat sa puno ng saging at para sa kanya, isang-daang kagat ng hantik ang katumbas ng patpat ng kanyang Tatang.

Sa pagkakataong iyon, naramdaman niya ang tapang na nagtatago sa kanyang kaibuturan. Mukha man siyang kulang sa bitamina, alam niyang kaya niyang sabayan ang mas malalaki sa kanyang edad. Hindi rin maglalaon, tataas siya, lalaki rin ang kanyang biyas at ang lalamunan niya ay magmumukha ring lumunok ng buto ng santol.

Nakarating siya sa simbahan na tila lumilipad pa rin ang isip. Wala siyang ibang nakikita kundi ang ilang binatang nakakasalubong niya sa daan. Ang ilan ay nakaporma, de-kuwelyo, maong na pantalon at magarang sapatos. May isa pa siyang nakasalubong na naliligo sa pabango at may bitbit na isang bungkos na rosas. Ang iba naman ay kauuwi lamang galing sa trabaho, nangingintab pa rin sa pagkaitim ang sapatos na pamasok, Nangingitab rin ang kanilang mga buhok dahil sa  pomada. Napahimas siya sa kanyang buhok nang mapansin niyang magkakapareho sila ng gupit.

Walong taong gulang lamang siya, ngunit pakiramdam niya ay alam na niya ang ikot ng mundo. Nagmamadali siya sa pagkahinog ng mga manggang nakanguyngoy sa puno. Nasasaksihan niya ang pakikipaglaban ng mga ito sa panahon, sa tag-init, tag-tuyot, tag-ulan at sa unang ulan ng Mayo. Ilang pisngi ng mga manggang bubot na iyon ang nag-aagaaw-dilaw at berde ang balat. Naghahalong asim at tamis. Iyon, para sa kanya, ang pinakamasarap na mangga.

 

Sa kanyang kakatingin sa umpukan ng mga binata, nabunggo niya ang isang matanda. Hindi niya maaninag ang mga mata nito dahil bukod sa lumamlam na ang tingkad ng araw, nakasuot ito ng puting belo. Humingi siya ng patawad ngunit tila hindi siya napansin nito. Hindi niya tuloy makita kung nagalit ito sa kanya o naiinis. Wala siyang ibang nakita kundi ang pagbukas-sara ng bibig nito sa pag-usal nito ng panlangin.

 

Dahil lubusan siyang nabahala sa pagkakabunggo sa matanda, naulit ang kanyang pagkakabunggo sa isa pang matandang babae. Sa isang matanadang lalaki. Sa isang nanay. Sa isang guro sa kanilang paaralan na may nakapulupot na rosaryo sa kanang palad nito. Isa-isa niyang tiningala niya ang mga ito, tila may sinasabi ang kanilang mata. Tinitgnan siya mula ulo hanggang paa; tila pinagbabawalan siyang kumilos, humakbang at huminga. Pakiramdam niya, kinukulong siya ng mga ito sa kanilang mata. Sinubukan niyang tumingin nang malayo, ngunit ganun din ang kanyang nadarama sa tuwing titingin siya sa mata ng tindera ng sampagita, ng magbubuko, ng may bitbit ng bayong, ng mamang sorbetero. Wala rin siyang marinig kundi ang pag-ugoy ng dambana ng kanilang simbahan.

Tinignan niya ang mata ng Santo Nino sa kanunog na tindahan ng mga nililok na santo. Bagaman hindi ito gumagalaw, tila ito nangungusap sa kanya.

Ibinalik niya ang tingin sa mga tao sa kanyang paligid. Huminto na rin ang paghampas sa dambana. Tila walang nangyari. Hindi siya natakot, ni hindi dinaga sa dibdib. Hindi niya maunawaan ang nangyari. O kung talaga bang ito ay nangyari.

Binabaybay na niya ang talahiban pauwi sa kanilang bahay. Ang samyo ng sariwang damo ay mabango para sa kanya, dangan lamang ay nakakaamoy siya ng nagsisiga ng kahoy kaya iwinasiwas niya ang dalawang kangkong sa magkabilang kamay upang maalis ang mabahong amoy.

 

– Tignan mo si Rere o!

 

Agad siyang napalingon sa pinagmulan ng tinig at hagalpakang tawa. Hanggang sa unti-unting lumitaw ang dalawang batang lalaki mula sa talahaban. Naging kaklase niya ang mga ito dati, mas mataas sa kanya ng isang dangkal. Ang isa’y bilugan ngunit hindi katabaan, habang ang isa’y patpatin ring kagaya niya.

 

– Mukhang arinola ng lola ko ‘yang buhok mo eh!

 Sinundan iyon ng dumadagundong na tawanan. Habang nagngingitngit na siya sa galit.

 

– Tigilan n’yo nga ako!

– Ginagaya mo buhok namin, no?

– Di no! Eto ‘yung buhok nung bida sa Boy.. Boy..

– Boy ano? Boy-boy ka pa. Bakit, boy ka ba talaga?

 

Sinundan ulit iyon ng malakas na tawanan. Parang niyurak ang kanyang dibdib sa narinig. Tinigasan niya ang kanyang mga bisig, na mas pinatigas niya pa kaysa tuwing nagbubuhat siya ng basket. Padabog niyang inihagis sa isang gilid ang mga kangkong. Doon nasagad ang kanyang galit.

Para siyang torong sumugod sa batang bilugan sa kaliwa, tinulak niya ito at napahiga sa maputik na talahiban. Habang napatingin sa kanya ang isa pa, hindi nito namalayan ang lumilipad niyang kamao at naumpog sa itaas na bahagi ng gilagid nito. Napakapit ang batang lalaki sa kanyang labi; nagulat ito nang may nakitang dugo na umagos mula sa nauga nitong ilong.

Aambahan sana siya ng suntok ng batang naputikan ngunit mabilis pa siya sa alas-kwatro nang tumakbo, dala ang mga kangkong. Nakakuha naman ng ilang batong mala-holen ang batang nasuntok at hinabol siya habang buong lakas na pinapalipad ang mga bato sa kanya. Tumatakbo rin ang isa habang sinusundan ang kanyang kalaro.

Sa bilis na rin niyang tumakbo gawa ng maliit niyang katawan, nakatakbo siya agad. Ngunit nakasunod pa rin ang dalawang bata. Tinamaan siya sa likod, sa balikat at sa braso. Napapangiwi lamang siya sa sakit ng pagkakabato ng dalawang bata, ngunit hindi pa rin iyon kasing sakit ng patpat ng kanyang Tatang, maging ng hantik sa kanilang mga puno. Kinakapos na siya ng hininga, umiikot na rin ang paningin gawa ng pagkahapo at mainit na hangin na tila galing sa hininga ng bagong gising. Wala na siyang nadaramang batong tumatama sa kanya, pero naririnig pa rin niya ang mas kumakaripas pang pagtakbo ng mga paa.

Binilisan niya lalo ang pagtakbo. Ngunit bibigay na ang kanyang katawan, hanggang sa nadulas siya paharap at mauntog ang kaliwang tuhod sa taghiyawating kalsada. Ngunit naririnig pa rin niya ang mga pagkuskos ng tsinelas. Dumudugo man at kumikirot ang kanyang tuhod, agad siyang tumayo at tumakbo ulit.

Sa di kalayuan ay nakakita siya na punong mangga, pinaliit niya ang distansya mula rito at kara-karakang umakyat. Palibhasa kasabay niya lumaki ang mga punong mangga sa kanilang bakuran, walang kahirap-hirap niya itong inakyat at umupo sa makisig nitong sanga. Nakalagas-lagas nga lang ang kangkong mula sa pagkakabalunbon nito.

Naabutan man siya ng dalawang bata, parehas itong hindi marunong umakyat ng puno. Humihingal silang huminto sa harap ng punong inakyatan niya.

 

– ‘Bayaan na natin ‘yan!

 

Pinunasan ng batang patpatin ang dumudugo niyang ilong gamit ang manggas ng kanyang damit at saka tumingin sa itaas ng kanyang kinauupuan.

 

– Hoy, ikaw, kahit ilang puno pa ang kaya mong akyatin, hindi ka magiging lalake!

 

May sinabi pa ang batang lalaki na iyon na hindi niya marinig. Ayaw marinig ng kanyang utak ngunit nanuot sa kanyang puso. Mas malakas pa sa tawa nila kanina ang tawa nila sa mga oras na iyon. Habang siya, pakiramdam niya’y ilang ulit na pinagsasampal sa kanyang dibdib. Nanghihina man ang katawan, ang kanyang mata’y nag-aapoy sa galit.

Lumipas ang ilang minuto, nakikita niyang nakalayo na ang dalawang batang humamak sa kanya. Nagsimula na rin siyang bumaba sa puno. Naamoy niya ulit ang talahiban, wala nang amoy ng siga, kundi amoy ng hamog na nagpapadulas sa mga dahon.

Isa-isa niyang dinampot ang mga tangkay ng kangkong na nalagas mula sa pagkakabugkos nito. Ang ilan ay nalaglag sa lupa, habang ang ilan naman ay nasa kamay pa niya at magkakasama pa rin sa lumuwag na goma, kaya inalis muna niya ang mga goma.

Kinumpol-kumpol niya ang mga tangkay, at hinati niya sa dalawa. Tatalian na sana niya ng goma ang isang kumpol nang mapansin niya ang kulay ng mga goma na hawak niya: isang asul at isang rosas,

Nahimasmasan man siya, nag-usbungan naman ang tanong sa kanyang isip na dati pa niyang naririnig sa kanyang utak ngunit hindi niya pinapansin.

Ano’ng kulay ba ang itatali ko rito? Kung kulay asul, dapat puro lalaking kangkong lang, Sa isa naman, puro mga babaeng kangkong, kasi kulay pink. Paano ko malalaman kung lalaki o babae? ‘Pag lalaki ba, dapat mas malaki at mas matigas, tapos ‘pag babae naman, dapat maliit lang at kumukulot ang mga sanga? Paano ‘pag may naligaw akong lalaking kangkong sa pink na goma? Paano kung babaeng kangkong naman ang mapunta sa asul na goma? Paano ba?

Sinipat-sipat niya ang mga mga kangkong. Halos magkakamukha ang mga ito. Gusto sana niyang magsalita ang mga ito, Pero wala siyang naririnig.

At saka niya naalala ang mga huling salita, ang huling pangungusap ng batang patpatin.

– Hoy, ikaw, kahit ilang puno pa ang kaya mong akyatin, hindi ka magiging lalake. Wala kang tite!

Meron kaya. Meron kaya siyang naipon sa alkansya niyang mahigit isang daang piso, Sapat na siguro iyon para puntahan niya ang pampublikong pagamutan mamaya. Pagkaligo niya, hahanapin niya ang palda niya pamasok, o salawal ng tatay niya.

Meron siya nun. At sisiguraduhin niyang mamaya, hindi siya iiyak.

 

Advertisements

5 thoughts on “Itanong Sa Kangkong

    1. Hi there kiddo! Maraming salamat sa pagbasa at natuwa ka sa aking kwento. Pero humihingi ako ng pasensya sa iba kong post (kung nabasa mo man), dahil maaaring hindi maging maganda ang pamimili ko ng mga salita. 🙂 Sa pagtanda mo, maiintindihan mo rin.

  1. ang akala ko talaga, ako na lang ang nagsusulat (o nagti tiyagang magsulat) ng mahahabang kwento. gusto ko yung paraan mo ng pagbibigay kulay sa karakter ni Rere. Akala ko, babae siya na may pusong lalake dahil sa pagtatagisan ng unawa ko na mayroon siyang poster ng boybands at kalituhan sa asul at pink na goma. Di bale, anu’t anuman, interes mo man o hinde, nagbigay lalo iyon ng kasabikan sa akin na tapusin ang iyong obra hanggang dulo.

    Galing!

    1. Actually, tama ang iyong hinala. Pasensya na sa kalituhan. Isa akong walang muwang na bata sa mga panahong sinusulat ko ‘yan. 🙂

      Nabasa ko rin ang mga obra mo. Salamat! Happy ako sa papuring nagmula sa taong may malawak na imahinasyon at bokabularyo.

Mag-iwan ng Tugon

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Baguhin )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Baguhin )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Baguhin )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Baguhin )

Connecting to %s